ท่ามกลางดิสโทร Linux ใหม่ที่ออกมาแทบทุกวันแต่แทบไม่มีความแตกต่างให้เห็น XXRI OS เลือกเดินทางตรงกันข้าม คือเน้นความเล็กและเรียบง่ายที่สุด แทนที่จะเป็นระบบปฏิบัติการที่ซับซ้อน มี AI ฝังในตัว มีคีย์ลัดแปลก ๆ หรือมีคอมโพเนนต์ปิด proprietary หลายส่วน
ไฟล์ดาวน์โหลดหลักมีขนาดเพียง 287.4 MB และเป็นดิสโทรเต็มรูปแบบ ไม่ใช่ตัวติดตั้งขนาดจิ๋วที่ต้องไปดึงระบบส่วนใหญ่ผ่านอินเทอร์เน็ต เมื่อติดตั้งแล้วกินพื้นที่ดิสก์ 675 MB ขณะที่เปิดเดสก์ท็อปและหน้าต่างเทอร์มินัล ระบบรายงานว่าใช้แรมเพียง 75 MB ซึ่งดิสโทรขนาดเบาทั่วไปมักใช้พื้นที่ดิสก์หรือแรมมากกว่านี้ราว 5-10 เท่า
XXRI OS 1.0 เปิดตัวเมื่อเดือนพฤษภาคม 2025 นับเป็นโปรเจกต์อายุน้อยที่ออกรีลีสแล้ว 5 ครั้ง ภายในมีไฟล์เมเนเจอร์ โปรแกรมแก้ข้อความ โปรแกรมเล่นมีเดีย แอปสโตร์อย่างง่ายสำหรับเพิ่มคอมโพเนนต์ และแอปตั้งค่าที่มีตัวจัดการอัปเดต รวมถึงเบราว์เซอร์ของตัวเองพร้อมแท็บแนวตั้ง ซึ่งเปิดเว็บ The Register ได้ไม่มีปัญหา
จุดที่อาจทำให้ผู้ใช้ใหม่สับสนคือไอคอนตารางจุดที่ลอยอยู่ทางซ้ายของ dock ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวเปิดแอป (app launcher) ทีมงาน The Register ระบุว่าจะทดลองใช้งานเพิ่มเติมกับเครื่องรุ่นเก่าและช้าที่สุด หลังพบว่า Tiny Core Linux 17.1 ซึ่งรันจากแรมและใช้ระบบแพ็กเกจแบบ extension ยังใช้ทรัพยากรต่ำถึงระดับ Windows 95 ขณะที่ XXRI OS อยู่ที่ระดับ Windows 2000 ซึ่งใช้งานได้จริงมากกว่า
ศัพท์ที่ควรรู้
- Linux distro – ชุดระบบปฏิบัติการ Linux ที่รวบรวมเคอร์เนลและโปรแกรมต่าง ๆ ไว้ให้ติดตั้งและใช้งานพร้อมกันในครั้งเดียว
- RAM – หน่วยความจำชั่วคราวที่โปรแกรมใช้ขณะทำงาน ยิ่งระบบกินน้อยเท่าไร ก็ยิ่งเหลือทรัพยากรให้งานอื่นหรือเครื่องสเปกต่ำ
- Netinstall – ตัวติดตั้งขนาดเล็กที่ดาวน์โหลดส่วนใหญ่ของระบบจากอินเทอร์เน็ตระหว่างติดตั้ง ทำให้ไฟล์แรกเริ่มดูเล็กแต่ต้องต่อเน็ตตลอด
- Package system – ระบบจัดการแพ็กเกจที่ใช้ติดตั้งและอัปเดตซอฟต์แวร์ในดิสโทร แต่ละดิสโทรมีรูปแบบของตัวเองจึงต้องเรียนรู้ใหม่
- App launcher – ปุ่มหรือไอคอนสำหรับเปิดเมนูรวมโปรแกรมทั้งหมดในเครื่อง แทนการพิมพ์คำสั่งเอง
ที่มา: The Register